Roje złośliwych botów AI zagrażają demokracji. Eksperci biją na alarm

Wyobraź sobie, że scrollujesz Facebooka, a połowa komentarzy pod postem o polityce to nie ludzie, tylko inteligentne boty udające twoich znajomych. Brzmi jak science-fiction? Eksperci mówią, że to już się dzieje i grozi naszym demokracjom.

Czym dokładnie są roje agentów sztucznej inteligencji?

Roje agentów sztucznej inteligencji to grupy współpracujących, złośliwych programów, które działają autonomicznie, przenikają do społeczności online i tworzą pozory powszechnego porozumienia. Te boty nie są prostymi skryptami spamującymi te same hasła – one naśladują ludzkie zachowania, używając slangu, postując w nieregularnych godzinach i dostosowując się do tonu dyskusji. Michael Wooldridge, profesor podstaw sztucznej inteligencji na Uniwersytecie Oksfordzkim, podkreśla, że technologia ta jest już dostępna i coraz lepsza.

Dzięki postępom w agentowej sztucznej inteligencji – czyli zdolności do samodzielnego planowania i koordynacji – boty mogą przechodzić między platformami: od mediów społecznościowych po czaty i e-maile. Daniel Thilo Schroeder z instytutu badawczego Sintef w Oslo symulował takie roje w laboratorium i mówi wprost:

„To przerażające, jak łatwo zakodować małe armie botów, które nawigują po mediach społecznościowych i e-mailach”.

W skrócie, roje te ewoluują zbiorowo: wymieniają informacje, analizują słabości grup i precyzyjnie manipulują opiniami. To nie pojedyncze ataki, a skoordynowana inwazja.

Eksperci biją na alarm: kto i dlaczego?

Grupa specjalistów z Berkeley, Harvardu, Oksfordu, Cambridge i Yale opublikowała ostrzeżenie w czasopiśmie „Science”. Wśród nich Maria Ressa, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla za obronę wolności słowa, Gary Marcus z New York University – znany sceptyk wobec obecnych modeli AI – oraz Audrey Tang, pierwsza cyfrowa minister Tajwanu. Twierdzą oni, że roje te „adaptacyjnie naśladują dynamikę społeczną ludzi i zagrażają demokracji”.

Jonas Kunst z BI Norwegian Business School dodaje:

„Jeśli boty ewoluują w kolektyw i dzielą się danymi, by znaleźć słaby punkt społeczności, ich koordynacja rośnie w siłę”.

Profesor Wooldridge nie ma wątpliwości:

„Złe aktory mogą zmobilizować wirtualne armie agentów napędzanych modelami językowymi dużych rozmiarów, by zakłócić wybory – to technologicznie możliwe”.

Ironia losu? Ci sami eksperci, którzy budują AI, teraz ostrzegają przed jej ciemną stroną. Ich konsorcjum przewiduje użycie na masową skalę do wyborów prezydenckich w USA w 2028 roku.

Przykłady z pola bitwy: wybory w 2024 roku

W 2024 roku wczesne wersje operacji wpływu z użyciem AI pojawiły się w wyborach na Tajwanie, w Indiach i Indonezji. Na Tajwanie, gdzie chińska propaganda regularnie atakuje wyborców, boty na Threads i Facebooku zwiększyły zaangażowanie w ciągu ostatnich dwóch-trzech miesięcy. Puma Shen, poseł Partii Postępowej Demokratycznej, zauważa:

„Dostarczają tony nieweryfikowalnych informacji, cytując fałszywe artykuły o tym, jak Ameryka porzuci Tajwan”.

Boty nie krzyczą prochińskich haseł – zamiast tego przekonują młodych Tajwańczyków, że spór z Chinami jest zbyt skomplikowany, by zajmować stanowisko bez wiedzy.„To niebezpieczne, bo wtedy ludzie jak ja wydają się radykałami” – mówi Shen. Podobne taktyki widziano w Indiach i Indonezji, gdzie AI superładowało dezinformację.

Przypomina to przypadki jak zalew fejkowych aresztowań Maduro czy sztuczne patriotki na TikToku – AI tworzy iluzję masowego poparcia.

Jak boty manipulują: mechanizmy ataku

Roje zaczynają od infiltracji: tysiące botów udających ludzi wnikają w grupy, uczą się słabości i szyją dezinformację na miarę. Używają technik jak łańcuch myślowy – metoda doskonalenia rozumowania AI – do tworzenia przekonujących kłamstw. Postępują nieregularnie, z slangiem i emocjami, by unikać detekcji.

Kluczowe elementy ich skuteczności to:

• Autonomiczna koordynacja: boty dzielą się danymi, by celować w słabe punkty społeczności.
• Adaptacja: naśladują dynamikę ludzkich dyskusji, przechodząc między platformami.
• Skala: niemal nieograniczona liczba agentów tworzy fałszywy konsensus, zmieniając opinie masowe.

Jak ironizuje Schroeder, kodowanie takich armii jest banalnie proste. To sprawia, że nawet małe państwa czy grupy mogą destabilizować wybory.

Sceptycyzm: czy to realne zagrożenie?

Nie wszyscy kupują te ostrzeżenia na słowo. Inga Trauthig, specjalistka od technologii propagandowych, wskazuje, że w 2024 roku, mimo możliwości mikrotargetingu AI, propagandziści trzymali się starych metod. „Większość woli tradycyjne technologie, a wyborcy nadal reagują na materiały offline” – mówi.

Politycy boją się oddać kampanie AI, bo tracą kontrolę – boty mogą mutować cele. Ryzyko wykrycia też odstrasza: po co ryzykować, skoro billboardy działają? Trauthig dodaje, że postępy AI nie są tak szybkie, jak obiecują firmy jak OpenAI.

Mimo to Wooldridge kontruje: „To nie fantazja, technologia jest dostępna”. Ironia? W 2024 nie wybuchło piekło, ale 2028 może być inne.

Co dalej? Perspektywa na 2028 i później

Do wyborów w USA w 2028 roje mogą dojrzeć: autokraci przekonają masy do anulowania głosowań czy obalenia wyników. Artykuł w „Science” (DOI: 10.1126/science.adz1697) opisuje kaskadowe szkody: od erozji zaufania po antydemokratyczne akcje.

W Polsce i Europie podobne ryzyko – propaganda pro-Polexit czy antyunijna już korzysta z AI. Bez działań, media społecznościowe staną się polem bitwy, gdzie ludzie nie rozróżnią prawdy od symulacji.

Podsumowując: lepiej niech politycy zainwestują w detektory botów, niż w nowe jachty. Demokracja nie lubi tłumów z pikseli.

Źródła: The Guardian (https://www.theguardian.com/technology/2026/jan/22/experts-warn-of-threat-to-democracy-by-ai-bot-swarms-infesting-social-media), Science journal (DOI:10.1126/science.adz1697), arXiv (2506.06299), EurekAlert, WebProNews, X posts (semantic search)