Rentosertib może „odmładzać” organizm. Ale czy naprawdę spowalnia starzenie?

Rentosertib, lek opracowany przez Insilico Medicine z pomocą AI, dał ciekawy sygnał w badaniu pacjentów z idiopatycznym włóknieniem płuc. Po zaledwie czterech tygodniach badane białka we krwi wskazywały na młodszy profil biologiczny. Podobny wynik pokazało aż sześć niezależnych metod oceny wieku biologicznego. To jednak jeszcze nie dowód na spowolnienie starzenia — efekt może wynikać po prostu z poprawy stanu zdrowia pacjentów.

Co dokładnie zmierzono w badaniu rentosertibu?

Naukowcy z Insilico Medicine we współpracy z Harvard Medical School, Stanford i innymi ośrodkami wzięli próbki krwi z wcześniejszej fazy 2a i zmierzyli niemal 3000 białek za pomocą panelu Olink. Dane z 42 pacjentów (średnia wieku 67 lat) przeanalizowano sześcioma niezależnymi proteomowymi zegarami starzenia.

Zegary te – ProtAge, OrganAge (wersje chrono i mortality), PAC oraz dwa modele Insilico – powstały w różnych laboratoriach i opierają się na odmiennych założeniach. Mimo to wszystkie sześć zarejestrowały przesunięcie w stronę niższego wieku biologicznego u pacjentów leczonych rentosertibem, podczas gdy grupa placebo pokazała minimalną zmianę lub lekki wzrost.

Najsilniejszy efekt po czterech tygodniach i konkretne liczby

Najwyraźniejszy spadek wieku biologicznego pojawił się po czterech tygodniach. W grupie 60 mg raz dziennie zegary chronologiczne pokazały redukcję o 2,71 do 3,46 roku. Przy dawce 30 mg dwa razy dziennie niektóre modele wskazywały nawet do sześciu lat.

Rentosertib zmienił poziom 326 białek w porównaniu z zaledwie dwoma zmianami w placebo. Część z nich dotyczyła procesów związanych z włóknieniem, stanem zapalnym, metabolizmem energetycznym i zachowaniem uszkodzonych komórek. Efekt plateauował po tygodniu czwartym i nie narastał dalej do końca 12-tygodniowego badania.

Insilico Medicine i pierwsze AI-leki w fazie klinicznej

Rentosertib (dawniej INS018_055) to kandydat na inhibitor TNIK – kinazy zidentyfikowanej przez platformę PandaOmics Insilico jako cel powiązany zarówno z włóknieniem płuc, jak i kilkoma hallmarks of aging. Cząsteczkę zaprojektowała generatywna AI w narzędziu Chemistry42 firmy.

To pierwszy przypadek, gdy lek z AI-odkrytym celem i AI-zaprojektowaną strukturą trafił do fazy 3. Wcześniej firma pokazywała podobne podejście w kontekście odkrywania leków biomedycznych, podobnie jak projekty Google Co-Scientist czy FutureHouse.

Jak Google Co-Scientist i FutureHouse testują leki na nowo?

Ograniczenia badania i dlaczego nie warto jeszcze świętować

Autorzy sami podkreślają, że nie da się oddzielić poprawy choroby od rzeczywistego wpływu na procesy starzenia. Wszyscy pacjenci mieli idiopatyczne włóknienie płuc – stan silnie powiązany z wiekiem – więc lepsza funkcja płuc mogła sama wpłynąć na profile białkowe.

Badanie trwało tylko 12 tygodni, objęło 42 osoby i było analizą wtórną, a nie zaplanowanym endpointem. Kilku autorów pracuje w Insilico Medicine, co wymaga ostrożnej interpretacji. Nie wykazano wydłużenia życia ani poprawy zdrowia długoterminowego.

Co to oznacza dla AI w odkrywaniu leków?

Sygnał jest intrygujący, bo pojawia się w leku zaprojektowanym od zera pod kątem dualnego celu – choroby i procesów starzenia. Podobne podejście widać w pracach nad szczepionkami AI, jak te testowane przez Cambridge.

Cambridge przetestowało pierwszą szczepionkę zaprojektowaną przez AI Jeśli kolejne badania potwierdzą, że rentosertib naprawdę moduluje zegary starzenia niezależnie od efektu przeciwzwłóknieniowego, będzie to mocny argument za integracją proteomowych zegarów w projektowaniu przyszłych trialów.

Na razie to jednak hipoteza wymagająca większych, dłuższych badań w zdrowych populacjach.